Wanneer heeft u een compensator nodig?

Metalen leidingen zetten uit bij temperatuurstijging en krimpen bij afkoeling. Als een leiding aan beide zijden is vastgezet — aan een apparaat of aan de gebouwconstructie — dan heeft de leiding nergens uitwijkmogelijkheid. Dit leidt tot overmatige druk op ankers, flensverbindingen en lasnaden, en in het ergste geval tot scheurvorming of lekkage. Een compensator plaatst u op de juiste positie in de leiding om deze bewegingen gecontroleerd op te vangen. Daarnaast dempt een compensator trillingen vanuit pompen of compressoren, wat geluid en slijtage aan aangrenzende onderdelen vermindert.

Metalen of rubber compensator — welke kiest u?

De keuze tussen een metalen en een rubber compensator hangt af van temperatuur, druk, medium en de gewenste bewegingsopname. Gebruik onderstaande keuzehulp als startpunt:

Kies een metalen compensator als temperatuur of druk hoog is, het medium corrosief is of een lange levensduur onder zware omstandigheden vereist is. Kies een rubber compensator van Elaflex als trilling- en geluidsdemping de prioriteit heeft, de inbouwruimte beperkt is en de temperatuur onder de 120 °C blijft.

Typen metalen compensatoren

Metalen compensatoren van Hels zijn leverbaar in meerdere uitvoeringen, afhankelijk van de gewenste bewegingsrichting en het toepassingsgebied:

• Axiale compensator — neemt verkorting en verlenging in leidingrichting op; verkrijgbaar met vaste of draaibare flenzen, laseinden of trekstangen
• Laterale compensator — vangt zijdelingse verplaatsing op, vaak toegepast in combinatie met trekstangen
• Angulaire en cardan (gimbal) compensator — neemt hoeksverdraaiing op; dubbele uitvoering voor meervoudige bewegingsrichtingen
• Hogedrukuitvoering — voor systemen met externe drukbelasting
• Rechthoekige compensator — toegepast in kanalen en rechthoekige leidingsystemen
• Lenscompensator — voor dikwandige toepassingen

Kies de uitvoering op basis van de te verwachten bewegingsrichting in uw installatie. Twijfelt u? Onze specialisten berekenen de juiste inbouwlengte en bewegingsopname.

Rubber compensatoren van Elaflex

Rubber compensatoren van Elaflex worden doorgaans geleverd met flensaansluiting; uitvoeringen met draadeinden zijn mogelijk. Het rubbertype selecteert u op basis van het medium: EPDM is geschikt voor water en stoom, NBR voor olie en brandstoffen. Voordelen van een rubber compensator zijn de korte inbouwlengte, snelle montage en uitstekende demping van trillingen en geluid. Houd bij selectie rekening met het lagere temperatuur- en drukbereik ten opzichte van metalen uitvoeringen en met de natuurlijke veroudering van rubber.

Beugeling en geleiding bij compensatoren

Een compensator functioneert alleen correct als de omliggende leiding goed is beugeld en geleid. Zonder juiste ankers en geleiders neemt de compensator krachten op waarvoor hij niet bedoeld is, wat leidt tot vroegtijdige slijtage of uitval.

Houd bij de installatie rekening met:

• Vaste ankers — plaatst u aan weerszijden van de compensator om reactiekrachten op te nemen en beweging te sturen
• Glij- en rolgeleiders — beperken zijdelingse belasting van de balg en zorgen dat de leiding alleen in de gewenste richting beweegt
• Afstand tussen geleiders — dient conform de leidingdiameter (DN) en richtlijnen (o.a. EJMA) te worden bepaald
• Geen gewichtsoverdracht via de balg — de leiding moet zodanig zijn ondersteund dat het leidinggewicht niet door de compensator wordt gedragen

Een verkeerd beugelplan is een van de meest voorkomende oorzaken van vroegtijdig falen. Bij twijfel over ankerposities of geleidingsvereisten adviseren onze specialisten u in het ontwerp.

Installatie en onderhoud — wat u moet weten

Monteer de compensator in een spanningsvrije leiding die correct is uitgelijnd. Een compensator is niet bedoeld om uitlijnfouten of fabricagetoleranties te corrigeren. Bescherm de balg bij lassen en slijpen met een chloorvrij lasdeken en voorkom lasspetters op de dunwandige balg. Is een binnenbus aanwezig? Monteer deze altijd met de stroomrichting mee.

Verwijder transportborgingen en eventuele voorspanelementen vóór de druktest. Verhoog de testdruk geleidelijk en inspecteer op lekkage. Een correct gedimensioneerde en gemonteerde compensator vergt doorgaans geen speciaal onderhoud. Inspecteer wel periodiek de balg, ankers en geleiders op corrosie, vervuiling of vastzitten. Gebruik geen middelen met chloriden en geen staalwol of staalborstels op RVS-balgen.

Selecteer de juiste compensator op basis van medium, druk, temperatuur en leidingdiameter, of vraag direct een berekening en offerte aan bij onze specialisten.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een axiale en een laterale compensator?

Een axiale compensator neemt beweging op in de leidingrichting (verkorting/verlenging). Een laterale compensator vangt zijdelingse verplaatsing op, loodrecht op de leidingrichting. Voor installaties waarbij beweging in meerdere richtingen verwacht wordt, past u een angulaire of cardanuitvoering toe.

Wanneer is een binnenbus (stroompijp) nodig?

Een binnenbus beschermt de balg tegen erosie bij hoge stroomsnelheden, abrasieve media of hoge temperaturen. Ook verlaagt hij de stromingsweerstand. Monteer de binnenbus altijd in de stromingsrichting — de pijlmarkering op de compensator geeft de richting aan.

Kan ik een compensator gebruiken om uitlijnfouten in de leiding te corrigeren?

Nee. Een compensator is niet ontworpen als uitlijncorrector. De leiding dient spanningsvrij en correct uitgelijnd te zijn vóór montage. Gebruik als uitlijncorrector leidt tot overmatige belasting van de balg en verkort de levensduur sterk.

Welk rubbertype kies ik voor mijn medium?

EPDM is geschikt voor water, stoom en veel waterhoudende media. NBR past u toe bij olie, brandstof en koolwaterstoffen. Twijfelt u over de materiaalcompatibiliteit? Vraag advies op basis van uw medium en bedrijfstemperatuur.