Wat is een kogelkraan met vrije as?

Een vrije-as uitvoering is een kogelkraan zonder gemonteerde bediening. De kogel schakelt 90° tussen open en dicht: in open stand ligt de boring in lijn met de leiding voor minimale drukval, in dicht stand staat de boring haaks voor lekdichte afsluiting binnen de opgegeven klasse. Het kenmerk van deze uitvoering is de voorbereiding bovenop de spindel: een ISO 5211-montagevlak met correcte asvierkant of penmaat. Daarmee monteert u op elk gewenst moment en zonder kraanwissel een bediening of aandrijving. De aansluitmaten in de leiding — draad, las of flens — blijven ongewijzigd.

ISO 5211 – de basis voor latere automatisering

ISO 5211 is de internationale norm voor de koppelvlakken tussen kwartslag-afsluiters en aandrijvingen. De norm bepaalt de flensmaat (F03, F05, F07, F10 en hoger), de positie en afmeting van de boutgaten en het asprofiel (vierkant of rond met pen). Door bij aanschaf de juiste ISO 5211-maat en asaansluiting te kiezen, past elke toekomstige actuator of wormwiel zonder ombouw of maatwerk. Controleer bij specificatie altijd of de gekozen ISO 5211-maat ook het verwachte maximale draaimoment van de toekomstige aandrijving aankan.

Draaimoment bepalen vóór montage

Het draaimoment is de kritische ontwerpparameter voor een vrije-as toepassing. Er zijn drie relevante waarden: het breekmoment (break torque) om de kraan vanuit stilstand te openen, het loopmoment (run torque) tijdens de slag en het sluitmoment (seat torque) voor lekdichte afsluiting. Alle drie worden beïnvloed door medium, druk, temperatuur en zittingmateriaal. Bereken met voldoende marge — veranderende procescondities, mediumvervuiling of temperatuurpieken kunnen het draaimoment verhogen. Kies de ISO 5211-maat en het asprofiel zodanig dat ook een zwaardere actuator achteraf past zonder dat de kraan vervangen hoeft te worden.

Bedienopties op dezelfde kraan

Een van de voordelen van de vrije-as uitvoering is dat u op hetzelfde ISO 5211-koppelvlak kunt wisselen tussen bedieningsvormen.

Wilt u nu handbediend starten en later automatiseren? Monteer dan eerst een hendel of wormwiel op de ISO 5211-top. Wanneer automatisering gewenst is, verwijdert u de handbediening en monteert u de actuator op hetzelfde koppelvlak — zonder de kraan uit de leiding te halen.

Eigen lijn: kogelkraan met hendel én ISO 5211-top

Ebora levert ook een eigen lijn kogelkranen die standaard zijn uitgevoerd met zowel een hendel als een ISO 5211-topflens. Deze kranen functioneren direct als handbediende kogelkraan, maar zijn tegelijk voorbereid op latere automatisering. Bij retrofit verwijdert u alleen de hendel en monteert u de actuator op de bestaande ISO 5211-top — zonder kraanwissel of leidingaanpassing. Dit is de meest kostenefficiënte keuze wanneer u nu handbediening nodig hebt maar automatisering in een later projectstadium verwacht.

Materialen, zittingen en aansluitingen

Behuizingen zijn leverbaar in messing (water, perslucht, neutrale media), staal (algemene industrie, hogere druk) en roestvaststaal 316 (corrosieve of hygiënische toepassingen). Zittingen selecteren we op chemische bestendigheid, temperatuur en slijtage; PTFE is de meest toegepaste variant, gevulde uitvoeringen (glasvezel, grafiet of carbon) past u toe bij hogere mechanische belasting of abrasieve media. Bij droge of abrasieve media berekenen we extra draaimomentmarge en kiezen we slijtvaste seats om de afsluitklasse over de levensduur te borgen. Aansluitingen zijn beschikbaar als draad (BSP of NPT), lasaansluiting of flens conform DIN/EN of ANSI.

Valve Automation Center

Ebora verzorgt de volledige voorbereiding en assemblage in het Valve Automation Center. Wij selecteren adapters en brugstukken, monteren de aandrijving op de vrije-as kraan en valideren de complete set. Op aanvraag ontvangt u testrapporten en volledige documentatie. U ontvangt de set compleet opgebouwd en getest, klaar voor inbouw. Dit geldt zowel voor nieuwe projecten als voor retrofit op bestaande kogelkranen met de juiste ISO 5211-voorbereiding. Wilt u direct een complete geautomatiseerde set, bekijk dan ook de elektrisch bediende kogelkranen of de pneumatisch bediende kogelkranen.

Advies of offerte aanvragen

Geef bij uw aanvraag de volgende gegevens op: medium, druk, temperatuur, gewenste aansluiting (BSP/NPT, las of flens), diameter, ISO 5211-maat en de gewenste of verwachte aandrijving. Vermeld ook of u nu handbediening wilt met voorbereiding op latere automatisering, of direct een complete set. Wij dimensioneren de vrije-as kogelkraan, berekenen het draaimoment en bereiden de kraan voor op uw toekomstige of directe automatisering.

Geef uw procesdata op en vraag direct een offerte aan via de contactpagina, of neem contact op met onze technische afdeling voor selectieadvies.

Veelgestelde vragen over kogelkranen met vrije as

Wat is het verschil tussen een vrije-as kogelkraan en een handbediende kogelkraan?

Een handbediende kogelkraan wordt direct bediend via een gemonteerde hendel of wormwiel. Een vrije-as kogelkraan wordt geleverd zonder bediening, maar is voorbereid met een ISO 5211-montagevlak zodat u zelf een hendel, wormwiel of actuator monteert. De vrije-as uitvoering is geen bedieningsmethode op zichzelf, maar een voorbereidingsstrategie voor flexibele of gefaseerde installaties.

Welke ISO 5211-maat heb ik nodig?

De ISO 5211-maat wordt bepaald door het benodigde draaimoment van uw toepassing. Gangbare maten zijn F03, F05, F07 en F10; hogere maten zijn beschikbaar voor grotere diameters of hogere drukken. Kies altijd een maat die ook de verwachte toekomstige aandrijving aankan, inclusief draaimomentmarge voor veranderende procescondities. Wij berekenen de juiste maat op basis van uw procesdata.

Kan ik een bestaande vrije-as kogelkraan achteraf automatiseren zonder leidingwerk aan te passen?

In de meeste gevallen wel, mits de kraan het juiste ISO 5211-montagevlak en asprofiel heeft en er voldoende ruimte is voor een adapter of brug. De aansluitmaten in de leiding blijven ongewijzigd omdat de kraan in de leiding blijft. Ons Valve Automation Center verzorgt de selectie van adapters, montage en test van de complete set.

Wat gebeurt er als het draaimoment later hoger uitvalt dan verwacht?

Als de procescondities veranderen — hogere druk, ander medium of temperatuurpieken — kan het benodigde draaimoment toenemen. Kies daarom bij specificatie al een ISO 5211-maat en asprofiel met voldoende marge voor een zwaardere actuator. Indien nodig voorzien wij een adapter of stappen we over op een wormwiel als tussenstap. Het Valve Automation Center kan de upgrade snel en gecontroleerd uitvoeren.