Hoe werkt een handbediende kogelkraan?
De spindel verbindt de hendel met de kogel in het afsluiterhuis. In open stand staat de boring van de kogel in lijn met de leiding: de stroming verloopt ongehinderd en de drukval is minimaal. Met een kwartslag van de hendel draait de kogel haaks op de leiding, sluit de doorstroming volledig af en sluit de kraan lekdicht binnen de opgegeven dichtheidsklasse. Een anti blow-out spindel voorkomt dat de spindel onder druk uit de behuizing wordt gedrukt. Antistatische voorzieningen beperken vonkvorming bij niet-geleidende media.
2-weg of 3-weg kogelkraan?
De keuze tussen 2-weg en 3-weg hangt af van uw proceslogica. Een 2-weg kraan heeft één inlaat en één uitlaat en wordt gebruikt voor eenvoudig openen en sluiten. Een 3-weg kraan heeft drie poorten en een L- of T-boring, waarmee u stromen verdeelt, mengt of omleidt.
| Type |
Boring |
Toepassing |
| 2-weg |
Recht |
Openen en sluiten van één lijn |
| 3-weg L-boring |
L-vormig |
Omleiden: poort A of B open, nooit beide |
| 3-weg T-boring |
T-vormig |
Mengen of verdelen: alle poorten beschikbaar |
Kies de 3-weg L-boring wanneer u wisselt tussen twee lijnen. Kies de T-boring wanneer u mengt of verdeelt en tegelijk doorstroming op meerdere poorten nodig hebt.
Hendel of wormwiel?
Bij kleine diameters tot circa DN50 is een hendel de gebruikelijke bediening: compact, direct en zonder extra onderdelen. Bij grotere diameters of hogere drukken neemt het benodigde koppel toe. In dat geval past u een wormwiel toe. Een wormwiel verlaagt het handkoppel aanzienlijk, maakt bediening in beperkte ruimte mogelijk en is geschikt wanneer de kraan regelmatig maar niet continu bediend wordt.
Kies een wormwiel bij:
- DN65 en groter bij hogere werkdrukken
- Beperkte bedieningsruimte rondom de kraan
- Toepassingen waarbij een hendel onveilig of onpraktisch is
Let op: een wormwiel vereist meer omwentelingen dan een directe hendelbediening en is daardoor minder geschikt voor noodafsluiting waarbij snelheid vereist is.
Materialen en behuizing
De behuizing selecteert u op medium en procesomgeving. Messing is gangbaar voor water, perslucht en neutrale media bij lagere drukken. Staal (WCB of vergelijkbaar) past u toe in de algemene industrie voor hogere drukken en temperaturen. Roestvaststaal 316 gebruikt u bij corrosieve media, buitenopstelling of hygiënische toepassingen in de voedsel- en farmaceutische industrie.
| Materiaal |
Geschikt voor |
Niet geschikt voor |
| Messing |
Water, lucht, neutrale media |
- Sterke zuren, chloorhoudende media |
| Staal |
Algemene industrie, hogere druk |
- Corrosieve media, hygiënische processen |
| Roestvaststaal 316 |
Corrosief, hygiënisch, buitenopstelling |
- Sterk oxiderende zuren boven concentratiegrens |
Zittingen en afdichtingen selecteren
De zitting bepaalt de dichtheid en levensduur van de kogelkraan. PTFE is de meest toegepaste zitting: chemisch bestendig, geschikt voor een brede temperatuurrange en voor de meeste media. Gevulde PTFE-varianten (glasvezel, grafiet of carbon) gebruikt u bij hogere mechanische belasting of abrasieve media.
Afdichtingen volgen het medium en de temperatuur:
- EPDM: water, stoom tot 140°C, geen oliën of brandstoffen
- FKM (Viton): oliën, brandstoffen, hogere temperaturen tot circa 200°C
- PTFE: brede chemische bestendigheid, beperkte elasticiteit
PFAS-vrije uitvoeringen zonder standaard PTFE-houdende zittingen zijn een opkomende optie voor sectoren waar PFAS-regelgeving van toepassing is. Neem contact met ons op voor de actuele mogelijkheden.
Geef bij aanvraag altijd het medium, de temperatuur en de maximale werkdruk op. Dan selecteren wij de juiste combinatie van zitting en afdichting.
Aansluitingen en normen
Handbediende kogelkranen zijn leverbaar met draadaansluiting (BSP of NPT), lasaansluiting of flenzen conform DIN/EN of ANSI. De face-to-face maat en drukklasse sluiten aan op uw bestaande leidingwerk. Bij flenzen controleert u de PN-klasse (PN6, PN10, PN16, PN25 of hoger) en de boorpatroon-norm. Vergrendelbare hendels zijn leverbaar als optie voor lock-out-tag-out (LOTO) procedures of voor toepassingen waarbij ongewenste bediening voorkomen moet worden.
Typische toepassingen
Handbediende kogelkranen worden toegepast wanneer lokale bediening volstaat en geen automatisering vereist is:
- Utility-lijnen: koelwater, perslucht, stikstof en inert gas in productie-installaties
- HVAC en waterbehandeling: zone-afsluiting, vulpunten en ontluchtingspunten
- Voedsel- en farmaceutische industrie: roestvaststalen uitvoeringen met PTFE-zitting voor CIP-reiniging
- Chemische industrie: selectie op medium- en temperatuurbestendigheid van materiaal en zitting
- Machine- en installatietechniek: opname in skids en modules waar compactheid en eenvoud vereist zijn
Wanneer later automatiseren?
Weet u nu al dat de kraan in een later stadium mogelijk geautomatiseerd moet worden, kies dan een kogelkraan met vrije as. Een vrije-as uitvoering heeft een ISO 5211-koppelvlak bovenop de spindel. Hierop monteert u achteraf een pneumatische of elektrische actuator zonder de kraan te vervangen. Zo behoudt u de investering in de kogelkraan en voegt u alleen de aandrijving toe wanneer dat nodig is.
Wilt u nu al een volledig geautomatiseerde oplossing, bekijk dan de elektrisch bediende kogelkranen voor motorgestuurde bediening op afstand of de pneumatisch bediende kogelkranen voor persluchtgestuurde afsluiting met snelle schakelcycli.
Advies of offerte aanvragen
Geef bij uw aanvraag de volgende procesdata op: medium, druk, temperatuur, gewenste doorlaat (Kv/Cv), diameter, aansluiting (BSP/NPT, las of flens) en of u 2-weg of 3-weg nodig hebt. Vermeld ook of u een vergrendelbare hendel, wormwiel of een ISO 5211-top voor latere automatisering wilt. Wij selecteren de juiste handbediende kogelkraan inclusief zitting, afdichting en opties.
Selecteer de juiste handbediende kogelkraan op basis van uw procesdata of vraag direct een offerte aan via de contactpagina.
Veelgestelde vragen over handbediende kogelkranen
Wat is het verschil tussen een handbediende kogelkraan en een vrije-as kogelkraan?
Een handbediende kogelkraan wordt direct bediend via een hendel of wormwiel. Een kogelkraan met vrije as heeft een ISO 5211-koppelvlak bovenop de spindel waarop later een pneumatische of elektrische actuator gemonteerd kan worden. De vrije-as versie is een voorbereidende keuze voor latere automatisering, geen bedieningsmethode op zichzelf. Weet u nu al dat u later wilt automatiseren, kies dan direct voor de vrije-as uitvoering.
Welk materiaal kies ik voor corrosieve of hygiënische media?
Kies bij corrosieve media of hygiënische toepassingen voor een behuizing in roestvaststaal 316 met een PTFE-zitting. Controleer of de afdichting chemisch bestand is tegen uw medium en geschikt is voor de werktemperatuur. Geef bij twijfel het volledige mediumblad en de temperatuurrange op; dan selecteren wij de juiste uitvoering.
Kan ik een vergrendelbare hendel toepassen voor LOTO-procedures?
Ja. Veel handbediende kogelkranen zijn leverbaar met een vergrendelbare hendel. Hiermee voorkomt u ongewenste bediening en voldoet u aan lock-out-tag-out (LOTO) vereisten. De vergrendeling wordt aangebracht op de hendel zelf, zodat de kraan mechanisch in open of gesloten stand geblokkeerd kan worden. Vermeld bij uw aanvraag of u een vergrendelbare hendel nodig hebt.
Hoe selecteer ik de juiste drukklasse voor mijn toepassing?
De drukklasse (PN-klasse) bepaalt de maximaal toelaatbare werkdruk bij een gegeven temperatuur. Gangbare klassen zijn PN6, PN10, PN16 en PN25. Houd er rekening mee dat de toelaatbare druk afneemt bij hogere temperaturen. Geef bij aanvraag altijd de maximale werkdruk én de werktemperatuur op, zodat wij de juiste PN-klasse kunnen bevestigen.
Zijn er PFAS-vrije kogelkranen beschikbaar?
PFAS-vrije kogelkranen zijn een opkomende categorie waarbij zittingen en afdichtingen worden uitgevoerd zonder PFAS-houdende materialen zoals standaard PTFE. Dit is relevant voor sectoren waar PFAS-emissie of -gebruik aan regelgeving onderhevig is. Wij volgen deze ontwikkeling en denken graag met u mee over de juiste uitvoering. Neem contact met ons op om de mogelijkheden voor uw toepassing te bespreken.
